Sedan, het grootste kasteel van Europa

sedan4-intro.jpgDe 320 meterhoge Eiffeltoren valt nu in het niet vergeleken met de 553 meter hoge CN Tower in Toronto. Maar met het kasteelfort van Sedan houdt Frankrijk nog altijd een onbetwist monopolie in handen.
Hoewel het stadje Sedan met zijn 23.000 inwoners bepaald niet petieterig oogt, schrompelt het ineen tot de afmetingen van Madurodam vergeleken bij het kasteelfort van Sedan, het groot­ste van Europa. Een onafzienbare burcht van zeven verdie­pin­gen. Fortmuren van zeven meter dik. Een legertje menselijke mollen heeft er in de loop der eeuwen tal van onderaardse gewelven en gangen uitgehouwen. Vanaf zijn begin in 1424 tot laat in de vorige eeuw is het uitgebreid en verbeterd zodat het nu een ware staalkaart van bijna vijf eeuwen architectuur­stijlen toont. Hoogst opmerkelijk, bijna ongeloofwaardig, is dat in al die eeuwen nooit een schot op de burcht is afge­vuurd. Niet bij de Slag bij Sedan tijdens de Frans/Duitse oorlog van 1870, noch gedurende de eerste en tweede wereldoor­log. In de middeleeuwen zag het bolwerk er naar de toen gel­dende maatstaven griezelig futuristisch uit met al z’n uit­steeksels. Alleen al vanwege de eigenaardige vormgeving durfde geen veldheer, laat staan een bijgelovige veldheer, het aan te vallen.

Sedan Kasteel

Bekende Nederlander

Hoewel de geschiedenis van de burcht in eerste instantie doorweven is met Franse namen, treffen we ook de naam van een ‘bekende’ Nederlander aan. De prins van Sedan hertrouwde met Elisabeth van Nassau, de dochter van onze eigen Willem de Zwijger. Om zijn aanstaande vrouw goedgunstig te stemmen liet de prins naast de burcht een fraai paleisje optrekken. Maar Elisabeth woonde liever in de oude burcht zelf en liet haar echtgenoot alleen in zijn nieuwe paleis achter. Dat was heel onhandig voor de prins, want hij leed aan jicht en moest iedere keer per draagstoel naar de vertrekken van Elisabeth vervoerd worden. Dat het echtpaar toch nog acht kinderen kreeg, mag opmerkelijk heten. Door de afwezigheid van DNA-testen in die tijd blijft het vaderschap een bron van specula­tie. Tenslotte leefde Elisabeth aanzienlijk dichter bij de soldaten in de burcht dan bij haar echtgenoot. Zoals destijds gebruikelijk zal het wel meer een verstandshuwelijk dan een huwelijk uit liefde zijn geweest.

Damesbolwerk

Ongetwijfeld zullen Elisabeth en haar hofdames bij gebrek aan andere bezigheden menige wandeling over het Damesbolwerk voor de Tweelingtoren gemaakt hebben. Een favoriet wandelplekje omdat het bij mooi weer de hele dag zon had. Aan de voet van het bolwerk dromde het gewone volk samen om zich te vergapen aan de met kant, brokaat en zijde uitgedoste dames. Voor creaties die bijzonder in de smaak vielen, werd zelfs uitbun­dig geapplaudiseerd.

Jeanne d’arc

jean-darc-1.jpgOp een van de grote binnenplaatsen staan de toeschouwerstribu­ne en brandstapel voor de terechtstelling van Jeanne d’Arc opgesteld. Hoewel die Franse heldin in Rouen verbrand werd in 1431, werd de terechtstelling in 1993 in Sedan opnieuw uitge­voerd. Een Franse filmmaatschappij, die de tweedelige histori­sche film ‘La Pucelle” (het maagdje) opnam, was zo onder de indruk van de ongeschonden, historische locatie dat hun Jeanne gemakshal­ve drie weken lang naar Sedan werd overgebracht. Gelukkig was haar einde aanzienlijk minder smartelijk dan destijds. Voor de brandstapel werden buizen, gelijk aan die in een gashaard, aangelegd. Op een teken van de regisseur konden de gasvlammen angstaanjagend hoog oprijzen. Hoewel het de vraag is of de 20e eeuwse Jeanne er zelfs maar warme voeten van kreeg.

Oudste stukje

Door een toeval is het alleroudste stukje van de burcht niet alleen gespaard maar ook geheel intact gebleven. Het is het gebint van kastanjehout van een torentje waar later een grote­re toren omheen werd gebouwd. Dat 572 jaar oude gebint is nog in uitstekende staat. De geur van kastanjehout schrikt name­lijk houtminnend ongedierte als houtwurmen af. Ook spinnen, wiens oude webben vroeger als zeer vuurgevaarlijk golden, meden balken van kastanjehout. invalides-3-beste.jpgInhalige napoleon
Dat veel zalen in de burcht van Sedan nogal leeg ogen, danken we aan Napoleon. Toen hij in 1803 de burcht bezocht, legde hij prompt beslag op de bijna vier eeuw oude verzameling militaire voorwerpen, meubelen, enz. om daar zijn militaire museum in de Invalides in Parijs mee in te richten. Ook de waardevolle collectie harnassen die de Heren van Sedan bijeen hadden gebracht, wordt naar Parijs afgevoerd. En bij die collectie zat uitgere­kend het originele harnas van Jeanne d’Arc.Hoewel het Franse leger in 1962 de burcht definitief verlaat en het aan de stad Sedan overdoet voor het symbolische bedrag van een franc, zijn alle pogingen om zelfs maar een klein deel van de verzameling terug te krijgen afgestoten op een onverbiddelijk ‘non’ van de Franse legerleiding.

Duits schilderij

Niet dat de zalen, kamers en gangen van de burcht geheel leeg zijn. Na 1803 zijn de Heren van Sedan opnieuw gaan verzamelen. De Frans/Duitse oorlog van 1870 bracht zelfs achteraf een onverwachte meevaller. Na die oorlog schilderde de Duitse schilder Ludwig von Braun een gigantisch groot 360 graden panorama over de Slag bij Sedan tussen de Pruisen en de Fran­sen. Het panorama van Mesdag moet er een miniatuur bij geweest zijn. De Slag bij Sedan werd met veel succes in Frankfurt geexposeerd. Toen de film in de 20e eeuw populair werd en het bezoekersaantal terugliep, werd het gewoon in repen ge­scheur­d en vernietigd. Maar von Braun had ook een kleinere uitvoering gemaakt, een soort proefversie. Die hangt pontifi­caal en zaalvullend in Sedan en trekt nog altijd veel Duitse bezoekers die willen zien hoe heldhaftig hun voorouders bij Sedan ten strijde trokken.

Nieuwe tijden

Het schilderij van Von Braun, de machtige architectuur en alle historie ten spijt werd het toch tijd dat de aantrekkelijkheid van het fort voor bezoekers verhoogd werd. Enige jaren geleden werd het Historium in gebruik genomen. Een tijdmachine die je levensecht terugzet in de geschiedenis van de burcht tijdens de 15e en 16e eeuw. Met behulp van laserprojectoren, rookgene­ratoren en speciale effecten wordt een vijftal boeiende kas­teelscenes tot leven gewekt op een soort tableau vivante. Ook de rondleiding met een gids is niet meer nodig. Dankzij een hoofdtelefoon die toelichting in het Nederlands geeft, krijgt u na het indrukken van een toets informatie over wat u op dat moment ziet. Wie wil kan nu de hele dag individueel door de burcht ronddwalen. Trek de wandelschoenen maar aan want een oppervlakte van vraagt heel wat lopenbazeilles-gevecht.jpg

Laatste patroon

Niet ver van Sedan ligt het dorp Bazeilles waar het Museum van het Laatste Patroon de herinnering aan de Frans/Duitse oorlog van 1870 levend houdt. Het museum is ondergebracht in hetzelf­de huis dat vijftig Franse soldaten tot hun laatste geweerpa­troon verdedigden. De muren en plafonds zitten nog vol met de originele kogelgaten. Twee kamers zijn gevuld met munitie­tas­sen, sabels, kepi’s, knapzakken en romantische gravures over de strijd. De aanwezigheid van een militaire handkoffie­molen geeft een onverwacht huiselijk trekje.

De knoop van Sedan

Sedan houdt niet alleen met zijn kasteelfort een onbetwist monopolie in handen. Ook tapijten die met de ‘Knoop van Sedan’ geweven worden, komen exclusief uit de tapijtfabriek Le Point de Sedan. Wie de fabriek bezoekt, stapt ruim een eeuw in de tijd terug. De machines die in 1878 speciaal voor het weven van de ‘Knoop van Sedan’ werden ontwikkeld, zijn nog onvermin­derd in gebruik. Al zien ze er uit of ze in een museum voor industrieel verleden thuishoren. Ondanks de mechanisatie is 85% van het werk nog handmatig. De negen tapijtwevers moeten een zevenjarige opleiding volgen voordat ze zich volslagen wever mogen noemen. Tapijtkoopjes zoals in de Turkse bazaar zul je hier niet aantreffen. Daar is het kaliber van de afne­mers ook niet naar: Hotel Crillon in Parijs, generaal de Gaulle, John F. Kennedy, de Canadese ambassade in Parijs, het Belgisch koningshuis, enz. Om bezoekers niet met lege handen naar huis te sturen, liggen in de showroom kleine, betaalbare tapijtjes te koop die ook met de Knoop van Sedan geweven zijn. Maar vanwege het prachtige fabrieksinterieur alleen al is een bezoek de moeite waard.